Hoe krijg je aambeien? Oorzaken, symptomen & behandeling

Vrijwel iedereen krijgt er ooit mee te maken: aambeien. Die pijnlijke bultjes ontstaan door te veel druk op de anus, en in dit artikel leest u wat de échte oorzaken zijn, hoe u ze kunt herkennen en wat u er zelf tegen kunt doen. Hand-voet-mondziekte baby en Baby tandjes pijn verlichten: effectieve tips en remedies zijn gerelateerde onderwerpen.

Mensen met ooit aambeien: 75% van de volwassenen · Meest voorkomende leeftijd: 45-65 jaar · Zelfherstellend zonder behandeling: bij 50% na 1 week · Risicofactor: chronische obstipatie: 3x hogere kans · Verband met zwangerschap: 35% van zwangeren krijgt aambeien

Hier zijn de belangrijkste feiten over aambeien op een rij:

Hoe krijg je aambeien? — Oorzaken en risicofactoren

Aambeien ontstaan wanneer er te veel druk komt op de aderen in en rond de anus. Die druk zorgt dat de aderen uitzetten en gaan irriteren. De belangrijkste aanleiding is persen bij harde ontlasting. Dat gebeurt vaak bij obstipatie, maar ook diarree kan de anus irriteren en zwelling veroorzaken.

• Chronische obstipatie: harde ontlasting dwingt tot persen, waardoor de druk oploopt (HagaZiekenhuis (ziekenhuisrichtlijn))
• Overgewicht: extra kilo’s verhogen de druk op de bekkenbodem en sluitspier (Goed.be (gezondheidsadvies))
• Zwangerschap en bevalling: de groeiende baarmoeder drukt op de aderen, en persen tijdens de bevalling geeft acute druk (Anna Ziekenhuis (patiënteninformatie))
• Langdurig zitten: vooral op een harde ondergrond vermindert de doorbloeding en verhoogt de druk in het anale kanaal (Polikliniek de Blaak (specialistisch centrum))
• Te veel koffie, thee, koolzuurhoudende dranken en suiker kunnen de anus prikkelen en jeuk veroorzaken (Goed.be)

Het patroon: hoe meer van deze factoren samenkomen, hoe groter de kans dat u aambeien krijgt. Wie dagelijks te hard perst én te weinig vezels eet, zit in de hoogste risicogroep.

Het patroon is helder: wie deze risicofactoren aanpakt, verkleint de kans op aambeien structureel.

Hoe krijg je ineens aambeien? — Acute triggers

Veel mensen vragen zich af waarom ze plotseling aambeien krijgen, zonder eerdere klachten. Acute aambeien ontstaan vaak na een specifieke trigger: een paar dagen obstipatie gevolgd door hard persen, een bevalling, of een periode van hevige diarree.

• Na een periode van obstipatie of diarree kan de anus geïrriteerd raken en ontstaat er acute zwelling (Harvard Health (universitair medisch advies))
• Zwangerschap of een bevalling geeft bij 35% van de vrouwen plotselinge aambeien (Anna Ziekenhuis)
• Zwaar tillen met aangespannen buikspieren kan ook een acute aanval uitlokken (Thuisarts.nl (huisartsenrichtlijn))

Het verschil met chronische aambeien: acute aambeien verdwijnen vaak vanzelf als de trigger wordt weggenomen. Wie de oorzaak niet aanpakt, krijgt echter steeds terugkerende klachten.

Hoe krijg ik aambeien weg? — Behandeling en zelfzorg

De meeste aambeien zijn goed zelf te behandelen, maar het vereist wel een structurele aanpak. Hieronder staan de stappen die u kunt volgen.

Stappenplan: aambeien verminderen

1. Pas uw voeding aan: eet volkorenbrood, aardappelen, groente en fruit – boordevol vezels (Anna Ziekenhuis)
2. Drink voldoende: 1,5 tot 2 liter water per dag voor zachte ontlasting (HagaZiekenhuis)
3. Beweeg dagelijks: minimaal 30 minuten wandelen of zwemmen verbetert de doorbloeding (Polikliniek de Blaak)
4. Neem een zitbad: 10-15 minuten in lauw water vermindert zwelling en pijn (Anna Ziekenhuis)
5. Gebruik bij klachten een cold pack of vrij verkrijgbare zalf met lokale verdoving of corticosteroïden (Anna Ziekenhuis)

Als deze stappen na een week geen verbetering geven, is het verstandig naar de huisarts te gaan. Die kan sterkere zalven voorschrijven of een rubberbandligatie uitvoeren.

De consequentie is duidelijk: wie de leefstijl niet aanpast, blijft afhankelijk van medische ingrepen.

Hoe moet je poepen met aambeien?

Het klinkt misschien gek, maar de manier waarop u naar het toilet gaat, heeft direct invloed op aambeien. Met een paar aanpassingen kunt u de druk aanzienlijk verminderen.

• Niet persen: wacht tot de ontlasting vanzelf komt. Forceer niets (Anna Ziekenhuis)
• Gebruik een voetenbankje: door uw knieën hoger te plaatsen neemt u een hurkzit aan, waardoor het anale kanaal rechter wordt en de ontlasting makkelijker passeert (Thuisarts.nl)
• Niet te lang zitten: ga niet zitten lezen of scrollen op de wc. Hoe langer u zit, hoe meer druk (Polikliniek de Blaak)

Het effect van deze aanpassingen is groter dan de meeste mensen denken. Uit onderzoek blijkt dat een goede poephouding de druk met wel 30% kan verlagen.

Wat mag je niet doen met aambeien?

Sommige gewoontes verergeren aambeien of zorgen dat ze niet genezen. Dit kunt u beter laten:

• Niet te hard vegen: gebruik vochtig toiletpapier of een bidet om irritatie te voorkomen (Thuisarts.nl)
• Vermijd langdurig zitten op harde ondergronden: een zitkussen met uitsparing kan helpen (Thuisarts.nl)
• Vermijd zwaar tillen met aangespannen buikspieren: dat verhoogt de intra-abdominale druk en dus ook de druk op de aambeien (MDL Fonds)

De gouden regel: vermijd alles wat de druk in de onderbuik opvoert. Hoe minder persen, tillen en lang zitten, hoe meer rust de aambeien krijgen.

Gaan aambeien vanzelf weg en hoe lang duurt dat?

Bij lichte aambeien verdwijnen de klachten vaak binnen een week, vooral als u de leefstijl aanpast. Zonder aanpassingen kunnen ze echter chronisch worden en maanden of langer aanhouden.

• Bij 50% van de mensen verdwijnen lichte aambeien binnen 7 dagen zonder behandeling (Harvard Health)
• Als de oorzaak (obstipatie, persen) blijft bestaan, keren ze steeds terug en kunnen ze chronisch worden (Anna Ziekenhuis)
• Bij hevige pijn, bloedstolsels (getromboseerde aambei) of aanhoudend bloedverlies is medische hulp nodig (Thuisarts.nl)

De boodschap: geef uw lichaam een week de kans om te herstellen, maar grijp in als de klachten aanhouden. Chronische aambeien zijn niet gevaarlijk, maar wel hinderlijk en vaak te voorkomen.

Aambeien ontstaan als er te veel druk komt op de anus. Dat gebeurt het vaakst door persen bij harde ontlasting, maar ook door zwangerschap of langdurig zitten.

— Huisartsenrichtlijn (Thuisarts.nl)

Persen bij harde ontlasting verhoogt de druk op de aderen. Wie meer vezels eet en voldoende drinkt, kan die druk aanzienlijk verminderen.

— MDL Fonds

Leefstijlaanpassingen zoals meer vezels en beweging helpen aambeien te voorkomen. Het begint bij een zachte ontlasting.

— Harvard Health

Voor iedereen die weleens last heeft van aambeien, is de boodschap duidelijk: u kunt er zelf veel aan doen. Door de druk op de anus te verminderen – met een vezelrijk dieet, voldoende drinken, een goede poephouding en voldoende beweging – voorkomt u niet alleen aambeien, maar verlost u er zich ook van. Wie de klachten blijft negeren, riskeert chronische irritatie en uiteindelijk een medische ingreep. De keuze is aan u.

Veelgestelde vragen